Wata kotu a ƙasar Kenya ta soke wani muhimmin hukunci da ya taɓa amincewa da zubar da ciki a matsayin haƙƙi na asali. Sabon hukuncin ya bayyana cewa zubar da ciki ba haƙƙi ne da kundin tsarin mulki ya tabbatar ba, sai dai ana iya yarda da shi a wasu takamaiman yanayi—kamar idan rayuwar uwa ko lafiyarta na cikin haɗari.
Wannan mataki ya tayar da damuwa a tsakanin masana lafiya da ƙungiyoyin kare haƙƙin ɗan adam. A ƙasar da ake kallon zubar da ciki a matsayin abin ƙyama, mata da ‘yan mata da dama na komawa wuraren da ba su da tsaro domin yin hakan. A cewar Centre for Reproductive Rights, kusan mata bakwai na mutuwa a kullum a Kenya sakamakon zubar da ciki ba bisa ƙa’ida ba.
Lamarin doka a Kenya yana da rikitarwa. Duk da cewa kundin tsarin mulkin 2010 ya amince da zubar da ciki a wasu yanayi, tsofaffin dokoki na zamanin mulkin mallaka har yanzu suna haramta shi a mafi yawan lokuta. Wannan sabani ya jefa marasa lafiya da likitoci cikin haɗari, inda za su iya fuskantar kama, cin zarafi, ko ma cin hanci daga jami’an tsaro.
Shari’ar da ta haifar da wannan hukunci ta shafi wata yarinya da aka kama a asibiti bayan ta nemi magani saboda matsalar da ta biyo bayan zubar da ciki, tare da wani likita da ya kula da ita. Kotu ta baya ta wanke su tare da cewa samun damar zubar da ciki haƙƙi ne na kundin tsarin mulki, amma yanzu an soke wannan hukunci.
Alƙalan kotun daukaka ƙara sun ce kundin tsarin mulki na kare rayuwa tun daga haihuwa, kuma hukumomi na da damar bincika ko an bi ƙa’idojin da doka ta tanada kafin a yi zubar da ciki. A cewar Guttmacher Institute, an kiyasta cewa an yi zubar da ciki sama da 790,000 a Kenya a shekarar 2023, inda da dama suka bukaci kulawar likita saboda matsalolin da suka biyo baya.
Ƙungiyoyin kare haƙƙi na gargadin cewa wannan hukunci na iya ƙara tsananta matsalar, ta hanyar ƙara tsoro, rage samun ingantacciyar kulawar lafiya, da kuma jefa rayuka cikin haɗari. Ana sa ran za a ƙalubalanci wannan hukunci a Kotun Koli ta Kenya.
MAJIYAR LABARI: NEWSTIMEHUB
