Sudan Kusini inasema iko tayari kuendelea na mipango ya kutekeleza mradi mkubwa wa kuzalisha umeme kwa nguvu ya maji kwenye Mto White Nile, licha ya kuwepo kwa wasiwasi kuhusu athari ambazo miradi mipya ya Nile inaweza kuwa nayo kwa nchi zilizo chini ya mkondo wa mto huo.
Waziri wa Nishati na Mabwawa, Agok Makur Kur, anasema serikali haina sababu ya kuhofia upinzani dhidi ya mradi huo unaopendekezwa wa umeme wa maji wa Grand Fula, akisisitiza kuwa Sudan Kusini ina haki huru ya kuendeleza rasilimali zake za maji.
Bwawa hilo linalopendekezwa limepangwa kujengwa kwenye Mto White Nile karibu na Nimule, katika Jimbo la Equatoria Mashariki, na ni mradi wa pamoja na nchi jirani ya Uganda.
Shirika la Nile Basin Initiative linakadiria kuwa mradi wa Grand Fula unaweza kuzalisha takriban megawati 1,080 za umeme, kiasi kikubwa kitakachoongezeka kwenye usambazaji wa umeme wa Sudan Kusini ambao kwa sasa ni mdogo.
‘Misri ni miongoni mwa walioidhinisha’
Sudan Kusini inasema mradi huo ni miongoni mwa miradi 34 iliyoidhinishwa kupitia maazimio ya Baraza la Mawaziri la Nile Basin.
Waziri Agok anasema Misri pia ilikuwa sehemu ya mchakato wa Baraza ulioidhinisha miradi hiyo.
Lakini tangazo hilo linakuja dhidi ya msingi wa kutokubaliana kuendelea miongoni mwa nchi za Bonde la Nile kuhusu jinsi maji ya mto yanavyopaswa kuendelezwa na kushirikiwa.
Misri imesisitiza mara kwa mara umuhimu wa kulinda usalama wa maji yake na imepinga kile inachokielezea kama miradi ya upande mmoja ambayo inaweza kuathiri maslahi yake.
Kusambazwa nje ya Sudan Kusin
Wakati huo huo, Sudan Kusini imekuwa ikizidi kutoa sauti kuhusu haki yake ya kuendeleza uwezo wake mkubwa wa umeme wa maji.
Kwa nchi ambayo upatikanaji wa umeme unabaki kuwa mdogo sana, serikali inaona Grand Fula kama sehemu muhimu ya mipango yake ya maendeleo ya muda mrefu.
Mpango wa Bonde la Nile unasema eneo la mradi huo linaweza pia kuruhusu umeme kusambazwa nje ya Sudan Kusini, na uwezekano wa kuunganishwa na Bwawa la Umeme la Afrika Mashariki.
Hata hivyo, mradi huo bado uko katika hatua ya maendeleo.
Sudan Kusini inasema kuwa kipaumbele chake cha karibu ni mradi wa kuunganisha gridi ya umeme kati ya Sudan Kusini na Uganda wenye uwezo wa kilovoti 400, huku serikali na washirika wake wakiendelea na kazi ya kufanya tathmini ya uwezekano wa mradi pamoja na tathmini za athari za kimazingira na kijamii kwa mradi wa Grand Fula.
Hivyo, bwawa hilo linalopendekezwa si tu jaribio la Sudan Kusini la kuongeza uzalishaji wa umeme, bali pia ni jaribio jingine la kuona jinsi nchi za Bonde la Nile zinavyoweza kuainisha malengo ya maendeleo ya kitaifa na usimamizi wa mto unaotumiwa na mataifa kadhaa.
