Mahakama ya Juu ya Rufaa ya Afrika Kusini iliamua Jumanne kwamba familia ya Rais wa zamani wa Zambia Edgar Lungu ina haki ya kuamua mahali atakapozikwa, na hivyo kumaliza mgogoro wa kisheria uliodumu mwaka mzima na serikali ya Zambia kuhusu mahali pa mwisho pa kupumzika kiongozi huyo.
Mahakama ilibatilisha uamuzi wa awali wa Mahakama Kuu ambao uliamuru mabaki ya Lungu kukabidhiwa kwa serikali ya Zambia kwa ajili ya kurejeshwa nyumbani, ikibaini kwamba haki za kikatiba na sheria za kawaida za familia zinashinda madai ya serikali ya kutunza mwili huo.
Lungu, ambaye aliwahi kuwa rais wa Zambia kuanzia 2015 hadi 2021, alifariki nchini Afrika Kusini Juni 5, 2025, alipokuwa akipatiwa matibabu. Mwili wake umesalia katika chumba cha kuhifadhia maiti tangu wakati huo mzozo wa kisheria ukiendelea.
Kesi hiyo ilitokana na kutoelewana kati ya familia ya Lungu na serikali ya Rais Hakainde Hichilema. Familia ilisisitiza kuwa inaheshimu matakwa ya mwisho ya Lungu kuzikwa nchini Afrika Kusini na kutomruhusu Hichilema, mpinzani wake wa muda mrefu wa kisiasa na mrithi wake, kuhudhuria mazishi yake.
Serikali ya Zambia ilisema kwamba, kwa kuzingatia mila ya kitaifa, mkuu wa zamani wa nchi anapaswa kupokea mazishi ya serikali na kuzikwa katika Hifadhi ya Kitaifa , eneo rasmi la maziko ya marais wa Zambia mjini Lusaka.
Katika hukumu yake ya wengi, Mahakama ya Juu ya Rufaa iliamua kwamba “sheria ya kawaida na haki za kikatiba za familia zinasauti ” juu ya madai ya serikali ya Zambia kuamua mipango ya maziko.
Uamuzi huo unaonekana kusafisha njia ya kuzikwa kwa Lungu nchini Afrika Kusini, kwa mujibu wa matakwa ya familia yake, na kuhitimisha mizozo ya kisheria na kisiasa inayofuatiliwa zaidi kusini mwa Afrika kuhusu mazishi ya kiongozi wa zamani wa nchi.
Serikali ya Zambia bado inaweza kukata rufaa katika Mahakama ya Kikatiba ya Afrika Kusini.
