Mataimakin Shugaban Kasar Turkiyya na neman a bunkasa kasuwanci a tsakanin duniyar Musulunci

Cevdet Yilmaz ya bayyana habakar tattalin arzikin Turkiyya da mambobn OIC, yana mai cewa kasuwanci a tsakaninsu ya kai dala biliyan 118 a shekarar bara, inda tattalin arzikin kasar ya haura dala tiriliyan 1.6.

Newstimehub

Newstimehub

29 Jun, 2026

ba21886f6919e4e40312e510956b352a8ee0e3f92a8e9f1eb8c2f4f8ab859e33

Mataimakin Shugaban Kasar Turkiyya Cevdet Yilmaz ya yi kira da a zurfafa hadin gwiwa a fannin tattalin arziki tsakanin kasashen Musulunci, yana mai cewa suna bukatar hadin gwiwa mai karfi a fannin samar da kayayyaki, hadin gwiwar zuba jari, dabaru da hadewa waje guda domin kara yawan jarin da suke samu a harkokin kasuwanci na duniya.

“Muna bukatar kara yawan kason da kasashen Musulunci ke samu daga tattalin arzikin duniya da cinikayya.

“Wannan ba zai faru ba kawai ta hanyar kokarin da muke yi daban-daban, sai dai ta hanyar ayyukan da muke yi tare,” in ji Yilmaz a wani taron cin abinci na musamman da aka gudanar a matsayin wani bangare na taron Majalisar Kasuwanci da Ci Gaban Musulunci a Ankara.

Taron, wanda Kungiyar Hadin Kan Kasuwanci da Musayar Kayayyaki ta Turkiyya (TOBB) ta shirya, ya tattaro wakilan majalisar daga kasashen Musulunci 20.

Yimaz ya ce tattalin arzikin duniya yana fuskantar kalubale ciki har da rikicin siyasa, karuwar kare kai, sauyin hanyoyin samar da kayayyaki, karancin kudi, fasahar zamani da kuma sauyin yanayi.

Ya ce Kungiyar Hadin Kan Kasashen Musulmi (OIC) da ke da mambobi 57, ta kai kusan kashi daya bisa biyar na al’ummar duniya amma tana da kashi 10 zuwa 11 cikin 100 na cinikin kayayyaki na duniya, wanda ya nuna gagarumin damar da ba a yi amfani da ita ba.

“Wannan hoton yana buƙatar sauyawa,” in ji shi. “A wannan yanayin, muna buƙatar ƙarin haɗin gwiwar samarwa, ƙarin haɗin gwiwa a fannin zuba jari, dabaru, haɗin kai da zama daya.”

Kasuwancin Turkiyya da OIC ya kai na dala biliyan 118

Yilmaz ya ce Turkiyya ta taka muhimmiyar rawa wajen cigaban hadin gwiwar tattalin arziki da kasuwanci a cikin OIC.

Ya ce tattalin arzikin Turkiyya ya karu daga dala biliyan 238 a shekarar 2002 zuwa sama da dala tiriliyan 1.6 a shekarar 2025. Ya kara da cewa fitar da kayayyaki da ayyuka daga kasar ya kai dala biliyan 396 a bara kuma ana sa ran zai wuce dala biliyan 400 a wannan shekarar.

Yawan cinikin da Turkiyya ta yi da kasashe mambobin OIC ya kai dala biliyan 118 a bara, yayin da kasashe mambobin OIC suka zuba jarin dala biliyan 27.3 a Turkiyya tun daga shekarar 2003, in ji shi. Jarin kai tsaye da Turkiyya ta zuba a kasashen OIC ya kai dala biliyan 15.2 a wannan lokacin.

Yilmaz ya ce ya kamata a kara zuba jarin da za a yi domin sanya huldar kasuwanci a kan harsashi mai karfi.

Ya kuma yi nuni da aikin Kwamitin Tsaro na Tattalin Arziki da Kasuwanci na OIC (COMCEC), wanda shugaban Turkiyya Recep Tayyip Erdogan ke jagoranta, yana mai cewa ya goyi bayan hadin gwiwar tattalin arziki da kasuwanci tsakanin kasashen Musulunci sama da shekaru 40.

A karkashin COMCEC, an gudanar da tarurrukan kwararru 155, an shirya rahotannin bincike 119, kuma an tallafa wa ayyuka 209, in ji shi.

Yilmaz ya kara da cewa an aiwatar da ayyuka 38 a Falasdinu a karkashin Shirin COMCEC Al-Quds, yayin da za a aiwatar da Shirin COMCEC Syria a wannan shekarar.

Har yanzu ba a cim ma yawan kasuwancin da ake son gani a tsakanin kawancen OIC ba

Yilmaz ya ce ƙasashen Musulunci ba su kai ga cim ma burinsu na ƙara ciniki a tsakanin OIC da kashi 25 cikin ɗari ba.

“A gaskiya ma, wannan kashi 25 cikin ɗari ya yi kaɗan. Muna buƙatar mayar da hankali sosai,” in ji shi.

Ya ce Tsarin Ciniki na Fifiko na OIC yana ɗaya daga cikin muhimman kayan aiki don cim ma wannan burin, yayin da manufar dogon lokaci ya kamata ta kasance a kafa yankin cinikin marar shinge a tsakanin ƙasashen Musulunci.

Yimaz ya kuma jaddada muhimmancin ƙarfafa Cibiyar Sulhu ta OIC don warware takaddamar ciniki da saka hannun jari mai adalci da ‘yanci.

Ya ce duniya tana sauya wa daga tsarin samar da kayayyaki mai rahusa zuwa tsarin tattalin arziki mai juriya, wanda hakan ke ƙara muhimmanci ga alaƙar da ke tsakanin ƙasashen da ke makwabtaka da kuma abokan hulɗa.

“A cikin wannan muhimmin tsari na sauyi, dole ne mu ƙara haɗin gwiwarmu da kuma mayar da wannan yanayi ga amfaninmu,” in ji shi.

Yimaz ya ce Turkiyya kuma tana aiki don inganta yanayin saka hannun jari da kuma ƙarfafa Cibiyar Kuɗi ta Istanbul, musamman ta hanyar shiga da kayan aikin kuɗi na Musulunci.

Ya yi maraba da yarjejeniyar fahimtar juna da aka sanya wa hannu tsakanin TOBB da Tarayyar ‘Yan Kasuwa da Masana’antun Saudiyya, yana mai cewa Turkiyya da Saudiyya suna da kyakkyawar alaƙar tattalin arziki da siyasa.