Kenya inakaribia kusaini mkataba muhimu wa madini na Marekani ambapo itashughulikia rasilimali zake ndani ya nchi, rais wake alisema kando ya mkutano wa kilele wa G7 Jumatano, akihimiza kuanzishwa upya kwa uhusiano kati ya Afrika na mataifa ya Magharibi.
Nchi za Afrika zimeshinikiza katika miaka ya hivi karibuni kusindika zaidi madini wanayozalisha ndani, na hivyo kuashiria mabadiliko kuelekea kuweka thamani zaidi katika bara hilo.
William Ruto, akiwakilisha mojawapo ya nchi kadhaa washirika zilizohudhuria mkutano huo kwenye ufuo wa Ziwa Geneva, alisema katika mahojiano na Reuters kwamba makubaliano hayo, yanayohusu ardhi adimu na madini mengine ya kimkakati, tayari yamo katika kazi na yanaweza kukamilika hivi karibuni.
“Tumekubaliana kwamba madini hayo yatachakatwa nchini Kenya,” alisema, kufuatia majadiliano aliyokuwa amefanya awali na viongozi wa G7, akiwemo Rais wa Marekani Donald Trump.
Faida kwa pande zote
“Tumekubaliana nao kuhusu kile ambacho kina manufaa kwa pande zote mbili kati ya Kenya na Marekani, na Rais Trump na utawala wa Marekani wanafurahia jambo hilo.”
Mkataba huo unaonyesha msukumo mpana wa nchi za Afrika kuondokana na mifano ya miongo mingi ya kuuza malighafi, huku ushindani ukiongezeka kati ya mataifa ya Magharibi na China kuhusu upatikanaji wa rasilimali zinazohitajika kwa ajili ya mpito wa nishati na teknolojia ya hali ya juu.
“Ni jambo lile lile wanalofanya DRC (Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo) kuhakikisha kwamba makubaliano yoyote, mikataba yoyote inayobuniwa ni mikataba ambayo inanufaisha nchi,” Ruto alisema.
“Maliasili hizi haziwezi tena kusafirishwa nje ya nchi na kufanyiwa kazi kwingine. Ni lazima zifanyiwe kazi ndani na ndani ya bara. Ni lazima tujenge thamani kutokana nazo,” alisema.
Amana zisizotumiwa za niobium, lithiamu, grafiti
Mbali na ardhi adimu, Kenya ina amana kubwa ambazo hazijatumika za niobium, lithiamu, grafiti, shaba na nikeli.
Viongozi wa G7 walikubaliana siku ya Jumatano kuongeza uratibu ili kupunguza utegemezi wa nchi zao kwa China kwa madini muhimu, ikiwa ni pamoja na mipango ya kuunganisha hifadhi na kuzindua jukwaa jipya na jukumu lililopanuliwa la Wakala wa Kimataifa wa Nishati.
Ruto alisema alikubaliana na Trump kwamba ushirikiano unapaswa kuegemea kwenye uwekezaji badala ya usaidizi, akiongeza kuwa bara hilo halitaki tena uhusiano uliojengwa kwa utegemezi au uchimbaji wa rasilimali.
“Tutakataa uhusiano wowote unaotokana na uchimbaji wa maliasili zetu,” Ruto alisema, akitoa wito wa mabadiliko kuelekea uundaji wa nafasi za kazi, maendeleo ya viwanda na mapato ya pamoja.
