Serikali ya Marekani imekuwa ikifanya doria za ndege za kukusanya taarifa za ujasusi juu ya sehemu kubwa za Nigeria tangu mwishoni mwa Novemba, kulingana na data za ufuatiliaji wa ndege na maafisa wa sasa na wa zamani wa Marekani, katika ishara ya kuongezeka kwa ushirikiano wa usalama kati ya nchi hizo.
Reuters haikuweza kubaini ni taarifa gani ndege hizo zilikuwa zinalenga kupata.
Lakini ndege hizo katika Afrika Magharibi zimefuata vitisho vya Rais wa Marekani Donald Trump mwezi Novemba vya kuingilia kijeshi Nigeria kwa kile anachosema ni kushindwa kwake kuzuia mateso dhidi ya Wakristo
Ndege zinazofanywa na wakandarasi wa Marekani zinazotumika kwa operesheni za upelelezi kwa kawaida huondoka Ghana na kuruka juu ya Nigeria kabla ya kurudi Accra, mji mkuu wa Ghana, takwimu za ufuatiliaji za Desemba zinaonyesha.
Ndege za upelelezi
Data za ufuatiliaji wa ndege zinaonyesha mwendeshaji ni Tenax Aerospace mwenye makao Mississippi, ambayo inatoa ndege za misheni maalum na inashirikiana kwa karibu na jeshi la Marekani, kulingana na tovuti ya kampuni. Tenax Aerospace haikujibu ombi la maoni.
Liam Karr, Kiongozi wa Timu ya Afrika kwa Mradi wa Vitisho vya Msingi katika Taasisi ya American Enterprise, amechambua data za kuruka. Alisema operesheni hiyo ilionekana inafanya kazi kutoka uwanja wa ndege huko Accra, kituo kwa ajili ya mtandao wa vifaa vya jeshi la Marekani barani Afrika.
Karr alisema operesheni hiyo ilikuwa ishara ya mwanzo kuwa Marekani ilikuwa ikijenga upya uwezo wake katika eneo hilo baada ya Niger kuamuru wanajeshi wa Marekani kuondoka katika kambi kubwa ya kijeshi iliyojengwa hivi karibuni nchini hapo mwaka uliopita.
“Katika wiki za hivi karibuni tumeona kuanza tena kwa ndege za ujasusi na upelelezi nchini Nigeria,” Karr alisema katika mahojiano.
Mikutano yenye tija
Afisa wa zamani wa Marekani alisema ndege hiyo ni mojawapo ya mali kadhaa ambazo utawala wa Trump ulihamishia Ghana mwezi Novemba. Haijulikani ni ndege ngapi zingine zimebaki Ghana.
Afisa wa sasa wa Marekani alithibitisha ndege hiyo imekuwa ikiruka juu ya Nigeria lakini alikataa kutoa maelezo kutokana na umakini wa diplomasia wa suala hilo.
Katika tamko, Pentagon ilisema serikali ya Marekani ilifanya mikutano yenye tija na Nigeria kufuatia ujumbe wa Trump kuhusu nchi hiyo, lakini ikakataa kujadili masuala ya ujasusi.
Msemaji wa jeshi la Nigeria hakujibu maombi ya kutoa maoni. Naibu waziri wa ulinzi wa Ghana pia hakujibu ombi la maoni.
Imekuwa ikiruka kuelekea Nigeria karibu kila siku
Chanzo cha usalama cha Nigeria, akizungumza kwa sharti la kutotajwa jina, alisema Marekani ilikubaliana katika mkutano wa Novemba 20 kati ya Mshauri wa Usalama wa Kitaifa wa Nigeria Nuhu Ribadu na Waziri wa Ulinzi wa Marekani Pete Hegseth kuweka vifaa vya anga ili kukusanya taarifa. Msemaji wa jeshi la Nigeria hakujibu maombi ya maoni.
Data za ufuatiliaji za ndege zilionyesha ndege ya Tenax Aerospace ilionekana tarehe 7 Novemba katika MacDill Air Force Base, ambayo ni makao makuu ya Amri Maalum ya Operesheni za Marekani huko Tampa, Florida.
Ilikuruka kuelekea Ghana tarehe 24 Novemba, siku chache tu baada ya mkutano wa ngazi ya juu kati ya maafisa wa usalama wa Marekani na Nigeria, kulingana na data za kuruka.
Data inaonyesha ndege hiyo imekuwa ikiruka juu ya Nigeria karibu kila siku tangu kuanza kwa operesheni. Ndege hiyo ni Gulfstream V, ndege ya biashara ya umbali mrefu mara nyingi iliyorekebishwa kwa ajili ya majukumu ya ujasusi, upelelezi na uchunguzi, kulingana na data.
Dharura ya usalama
Rais wa Nigeria Bola Tinubu aliangaza dhiki ya usalama mwezi uliopita na kuagiza jeshi na polisi waanze kuajiri kwa wingi ili kukabiliana na ongezeko la ghasia zenye silaha kote nchini.
Hatua hiyo ilifuata mashambulizi katika majimbo kadhaa ya Nigeria ambapo raia waliuawa na kuibiwa, pamoja na utekaji wa wingi wa zaidi ya wanafunzi 300 katika kaskazini mwa Nigeria.
Marekani na Nigeria zimeanzisha kikosi kazi cha pamoja cha kushughulikia masuala ya usalama, kulingana na mbunge wa Republican wa Marekani Riley Moore, ambaye hivi karibuni alisafiri kwenda nchi hiyo ya Afrika Magharibi.
